پمپ دنده ای چیست؟
پمپ دنده اي که آن را ميتوان با اسم پمپ غلیظ کش نيز پيدا کرد؛ يکي از پمپ هاي جا به جايي مثبت ميباشد که از آن در بسياري از صنايع و فعاليت ها استفاده ميشود.
در اين نوع از پمپ ها، فشار خلاء مهمترين ويژگي دروني دستگاه ميباشد که با استفاده از اين فشار سيال دروني را پمپاژ کرده و به سمت خروجي هدايت ميکند؛ وجود فشار بالا در اين نوع از پمپ ها و به اضافه ي طراحي و توليد دستگاه در سايزهاي کوچک باعث شده است که بتواند سيال مورد نظر را بدون هيچ گونه توليد نبض ( ضربه به سيال از از طرف دستگاه ) و به صورت ثابت پمپاژ کند.
پمپ دندهای براساس ساختاری که دارند که به دو دسته تقسیم میشوند، که در ادامه به ویژگی های آنها و تفاوتشان میپردازیم. این دستگاه دارای دو چرخدنده ی یکسان و یک اندازه بوده که در جهت مخالف یکدیگر حرکت میکنند، با چرخش همزمان این دو دنده جریان از ورودی به داخل دستگاه جریان پیدا کرده و در نتیجه فشار داخلی کاهش یافته و سیال از قسمت تخلیه خارج میشود.
در این دستگاه از سه نوع چرخ دنده سوزنی، مارپیچی و هرینگبون استفاده میشود که مدل سوزنی از مدلهای ساده تر بوده که دارای تولید آلودگی صوتی نسبتا زیاد شده که متاسفانه باعث کاهش طول عمر مفید دستگاه میشود.
در چرخدنده های مارپیچ، مارپیچ ها نسبت به یکدیگر زاویه دارند و به همین دلیل سطح نویز و ارتعاشات کاهش پیدا میکند. این مدل نیروی محوری بیشتر دارد و درصد استهلاک کمتری دارد.
چرخدنده هرینگبون نیز از دستگاه های بدون نیروی محوریی به حساب میآید؛ این مدل دارای بهره وری بیشتری داشته اما در مقابل هزینهی بیشتری دارد.
در برخي از صنايع سيالات يا درصد ويسكوزيته ي بالايي دارند و يا داراي حجم بالايي ميباشند که در هر دو صورت پمپاژ اين سيال ها را از طريق پمپ هاي معمولي، سخت و حتي گاهي اوقات غير ممكن به حساب مي آيد، در همين زمينه ها بيشتر از پمپ غلیظ کش استفاده ميشود كه به دليل ساختار خاص و ويژه ي خودش توانايي بالايي در پمپاژ سيالات غليظ و يا داراي ويسكوزيته بالا دارد.
فروشگاه متحد، يکي از فروشگاه هاي نوپا در زمينه ي فروش كالاهاي صنعتي ميباشد؛ مهمترين هدف اين مجموعه کسب رضايت صد در صدي مشتري در زمان و بعد از خريد ميباشد؛ به همين دليل در کنار فروش کالاها، خدماتي ديگر همچون مشاوره ي قبل از خريد، خدمات بعد از خريد ( ضمانت کالا، تشريح توضيحات لازم براي نصب و راه اندازي دستگاه ها، توضيح شرايط نگهداري و تعمير و … ) را هم به مشتریان خود ارائه ميدهد.
در ادامه به توضيح نقاط ضعف و قوت اين دستگاه به اضافه ي زمينه هاي استفاده از آن را توضيح خواهيم داد تا بتوانيد در زمان انتخاب و خريد با اتکا بر اين مطالب خريد خود را به راحتي انجام دهيد:
به صورت کلی عملکرد این دستگاه به این شکل است که در پمپ هاي دنده اي دو دنده ي محرک و متحرک تعبيه ميشود که درون دستگاه وظيفه ي ايجاد نيروي حرکت را دارند، با شروع چرخش در اين بخش ، سيال از ورودي گرفته شده ( مکش باعث وارد شدن سيال ميشود ) و بين پوسته و تاج دنده ها پمپاژ ميشوند و سپس به سمت خروجي رفته و با فشار از دستگاه خارج ميشود.
در ادامه قطعات داخلي اين دستگاه نام برده شده:
يکي از ويژگي هايي برجسته ي اين دستگاه ، قطعات داخلي آن و طراحي منحصر به فرد دستگاه ميباشد که با هر دوي اين عوامل ميتوان توانايي و مقاومت دستگاه را افزايش داد و حتي با تغيير و سفارشي سازي آنها دستگاه را براي فعاليت و کار خود مناسبتر کرد.
- چرخدنده
- پوشش
- بلوک حامل
- لغزنده
- سيم اتصال
- پيستون
- پيچ ( جهت تنظيم دستي دستگاه )
پمپ دنده اي در دو دسته ي خارجي و داخلي تقسيم بندي ميشوند
- پمپ دنده اي خارجي
در اين نوع از پمپ ها دو چرخدنده و شفت به صورت مجزا نصب و تعبيه ميشود، كه وظيفه ي يکي از شفت ها اتصال به الکتروموتور دستگاه ميباشد که آن را چرخ دنده ي رتور مي نامند؛ همچنين اين چرخدنده با تماس با چرخدنده ثابت باعث انتقال سيال ميشود.
اين نوع از دستگاه ها قابليت بالايي در سفارشي سازي دارد که زيرا سايز و قطعات به راحتي ميتوان با توجه نياز کاربر عوض کرد.
مزايا :
- دستگاه بسيار جمع و جور بوده ( براي صنايع کوچک و داراي فضاي کوچک مناسب ميباشد. )
- قابليت برگشت پذيري دارد.
- قابليت فعاليت در حالت خشک ( بدون سيال ) را دارد.
- توانايي بالا در انتقال سيالات رقيق و غليظ
- پمپ دنده اي داخلي
اين پمپ دنده دو چرخدنده ي هم سايز، به علاوه ي چند چرخ دنده ي داخلي از نوع سوزني ( در سايز هاي مختلف ) تشکيل ميشود. عملکرد اين پمپ دنده اي داخلي بسيار متشابه پمپ دنده اي خارجي ميباشد، با يک اختلاف که چرخدنده ها داراي سايزهاي مختلف ميباشد.
چرخدنده ي بزرگ که به عنوان چرخ دنده ي رتور شناخته و نصب ميشود، داراي دندانه هايي به سمت داخل خود قطعه ميباشد، که در داخل يک چرخدنده ي کوچکتر وجود دارد که مرکز آن با مرکز چرخدنده ي بزرگتر متفاوت ميباشد.
مزايا :
- ساخته شده از دو قطعه متحرک
- ايجاد جريان يکنواخت و بدون نبض
- امکان فعاليت در حالت خشک را دارد ( در زمان کوتاه )
- آسان بودن شرايط نگهداري و تعمير
- از پمپ دنده اي در فعاليت هايي با ويژگي هاي زير استفاده ميشود:
- در پمپاژ سیالات چسبنده يا داراي ويسكوزيته بالا ( مانند چب ، روغن و .. )
- قابليت اندازه گيري دقيق سيال وجود دارد
- بالا بودن مقدار نيروي خروجي دستگاه
- توانايي عملکرد در زمينه هاي مهم مانند صنايع پليمري ، پمپاژ مواد شيميايي و کشاورزي
- کاربرد پمپ دنده اي
همانطور که گفته شد از پمپ دندهای برای پمپاژ سیالات غلیظ و با ویسکوزیته ی بالا استفاده میشود و به همین دلیل در صنایع مختلفی مانند غذایی، دارو و پزشکی و… کاربرد دارد.
۱. صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- انتقال سوخت: جابجایی گازوئیل، نفت سفید و مازوت.
- روانکارهای صنعتی: پمپاژ انواع روغنهای توربین، روغن موتور و گریس.
- مشتقات سنگین: انتقال قیر و قطران
۲. صنایع غذایی و دارویی (مدل استیل)
در این صنایع بهداشت و استریلیزه بودن اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل از مدلهایی استفاده میشود که از استیل ساخته شده اند.
- محصولات شیرین: پمپاژ عسل، شکلات مایع، ملاس و شربتهای غلیظ.
- لبنیات و چربیها: انتقال خامه، پنیر پیتزای ذوب شده، کره و روغنهای خوراکی.
- داروسازی: جابجایی شربتهای دارویی، گلیسیرین و لوسیونهای غلیظ.
۳. صنایع رنگ، رزین و چسب
- رنگسازی: انتقال رنگهای پایه روغنی و پایه آب.
- چسب و رزین: جابجایی اپوکسی، رزینهای پلیمری و انواع چسبهای صنعتی.
- جوهر: در ماشینآلات چاپ بزرگ برای انتقال جوهر غلیظ.
۴. سیستمهای هیدرولیک و روانکاری ماشین آلات
- تامین فشار: به عنوان پمپ اصلی در جکهای هیدرولیک کوچک و سیستمهای فرمان.
- روانکاری مرکزی: در گیربکسهای صنعتی بزرگ مانند محصولات صنعتی SEW، از یک پمپ دندهای کوچک برای گردش روغن و خنککاری چرخدندهها استفاده میشود.
۵. صنایع سلولزی و شیمیایی
- تولید کاغذ: پمپاژ خمیر کاغذ و مواد افزودنی شیمیایی.
- شویندهها: انتقال صابون مایع، شامپو و پاککنندههای غلیظ.
مکانیزم عملکرد این پمپ بر پایه چرخش دو چرخدنده در داخل محفظه است، به عبارتی دیگر، با چرخش دندهها، میدان خلاء ایجاد شده و باعث مکش سیال به داخل دستگاه میشود؛ سپس با قرار گرفتن سیال در فضای بین دندهها و بدنه، به سمت خروجی هدایت میگردد. این جریان یکنواخت و بدون ضربه (Non-pulsating)، پمپ دندهای را برای تزریق دقیق و انتقال مواد حساس ایدهآل میکند.
نکات مهم در انتخاب و نگهداری
- هرگز خشک استارت نزنید: بزرگترین ضعف پمپ دندهای، کارکرد خشک (Dry Running) است. از آنجایی که سیال در حال انتقال، نقش روانکننده چرخدندهها و بوشها را دارد، کارکرد خشک حتی برای چند ثانیه باعث سایش شدید و آسیب دائمی به پمپ میشود.
- ترازبندی (Alignment) با الکتروموتور: اگر پمپ و موتور با هم سازگار نباشند، ارتعاش ایجاد شده باعث خرابی زودرس بلبرینگها و نشت از قسمت سیل (Seal) میشود.
- نصب فیلتر در ورودی: پمپهای دندهای به ذرات جامد حساس هستند. ورود یک قطعه فلزی کوچک یا سنگریزه میتواند دندهها را قفل کرده و باعث شکستن شفت یا سوختن موتور شود. نصب یک استرینر (صافی) در مسیر مکش در محیط های صنعتی اجباری است.
- گریسکاری و بازرسی دورهای: صدای پمپ را جدی بگیرید. هرگونه صدای جیغمانند یا لرزش غیرعادی نشانه سایش بوشها یا ورود هوا است و نشان دهنده یک آسیب در پمپ است، در این صورت باید هر چه سریعتر دستگاه را به یک تعمیرکار مطمئن بسپارید.